Wat doet slaaptekort met je — en hoe kom je eruit
Als moeder van jonge kinderen weet je wat slaaptekort voelt. Maar wat het met je lichaam en je brein doet, gaat verder dan moe zijn. Het verklaart waarom je meer snackt, minder beweegt, en minder wilskracht hebt dan je zou willen.
En waarom dat zo moeilijk te doorbreken is.
Wat slaaptekort doet met je hormonen én je brein
Slaaptekort doet iets met je hormonen én met je brein tegelijk. Je hongerhormoon ghreline stijgt, je verzadigingshormoon leptine daalt. Je hebt meer honger en bent minder snel verzadigd.
Tegelijkertijd functioneert je prefrontale cortex aantoonbaar slechter na een slechte nacht: het deel van je brein dat impulsen remt en beslissingen neemt. Je hebt letterlijk minder toegang tot je zelfcontrole.
De neerwaartse spiraal
Meer honger. Minder wilskracht. Je bent uitgeput, dus je beweegt minder. En 's avonds val je neer op de bank met Netflix — wat logisch voelt, want je hebt me-time nodig. Maar het schermlicht houdt je wakker, je slaapt later in, en de volgende ochtend begin je weer met een tekort.
Slaaptekort leidt tot snaaien. Snaaien leidt tot een energiedip. Een energiedip leidt tot minder bewegen. Minder bewegen leidt tot slechter slapen. En zo verder.
Dit is een neerwaartse spiraal. Eentje waar heel veel moeders niet meer uitkomen. En die moeilijk te doorbreken is zolang je niet begrijpt wat hem in stand houdt.
Wat dit betekent voor je doorzettingsvermogen
Dit verklaart ook waarom doorzettingsvermogen als moeder zo moeilijk voelt. Er wordt meer van je gevraagd dan ooit. En je moet het met minder energie doen. Dat vereist enorm veel wilskracht. Maar juist die wilskracht wordt door je slaap beperkt.
Als je jezelf verwijt dat je geen discipline hebt, klopt de diagnose waarschijnlijk niet. Je hebt een energieprobleem, veroorzaakt door een slaapprobleem. Dat is een ander probleem. Een probleem dat je gedeeltelijk kunt oplossen.
Wat je wél kunt controleren
Niet alles is op te lossen. Als je kinderen je 's nachts tien keer wakker maken, is er geen (leefstijl)advies dat dat oplost. Slaaptekort door jonge kinderen overkomt je. Dat deel kun je niet oplossen door harder je best te doen.
Maar er is een deel dat je wél kunt beïnvloeden.
Mijn kinderen zijn nooit grote slapers geweest. Mijn jongste is bijna 4 en wordt nog steeds vaak wakker in de nacht. Ik heb een hele eenvoudige oplossing: ik ga tussen 20:00 en 21:00 uur naar bed. Me-time kan wachten. Tv kijken en laat opblijven komen wel weer. Slaap is voor mij niet onderhandelbaar.
Ik raad het ook al mijn klanten aan. De reactie is altijd hetzelfde: weerstand. Maar dan heb ik geen tijd voor mezelf. En dan, een week later: ik moet toegeven dat het werkt.
Wat ze ook toegeven: de Netflix-avonden gaven hen niet wat ze zochten. Ze vielen in slaap op de bank, snackten meer dan ze wilden, en stonden de volgende ochtend vermoeider op dan ze naar bed waren gegaan. Dat is geen me-time. Dat is me-kwelling.
De opwaartse spiraal
De opwaartse spiraal werkt hetzelfde als de neerwaartse, maar dan andersom.
Meer slaap geeft je meer energie. Meer energie maakt het makkelijker om iets te eten wat je goed doet. Beter eten geeft je meer energie om te bewegen. Meer bewegen verbetert je slaapkwaliteit. En zo verder.
Je hoeft niet alle schakels tegelijk aan te pakken. Je hoeft er maar één te veranderen en de rest begint langzaam mee te bewegen.
Slaap is de basis waarop alles anders rust. Voor de meeste moeders is dat ook de schakel waar de meeste winst te halen valt.
Kort samengevat Slaaptekort verhoogt je honger én vermindert je wilskracht tegelijk — twee biologische mechanismen die elkaar versterken. De neerwaartse spiraal van slecht slapen, snaaien en weinig bewegen is moeilijk te doorbreken zolang je niet begrijpt wat hem in stand houdt. Één schakel veranderen is genoeg om hem om te draaien. Voor de meeste moeders is dat slaap.
Concrete tip
Kies drie avonden waarop je om 20:30 uur naar bed gaat. Niet elke avond — drie. Kijk wat het doet.
Dit is deel 3 van de serie over doorzettingsvermogen. Bekijk alle onderwerpen.
Elke dinsdag een nieuwe mail over motivatie en doorzettingsvermogen — speciaal voor moeders.
